Drozofilo
ˆCi tiu estas genro de duflugilaj insektoj, kutime oni nomias ilin fruktomuˆsoj. Ili partoprenis multe en esplorado pri genetiko- kaj aparte pri studo de mutacioj. Oni jam eldonis proksimume 100,000 esploror-raportojn pri drozofiloj.
Estas 700 specioj sed oni plej ofte uzas Drosophila melanogaster. La nomo signifas rosamanto sed eble fruktamanto estus pli bona.
Profesoro Castle ˆce Harvard Universitato unuafoje uzis ilin dum 1900 sed estis Profesoro Thomas Hunt Morgan ˆce Columbia Universitato, Nov-jorko, kiu uzis ilin dum sia kreado de la bazo de moderna genetiko.
Por kolekti ilin oni simple devas lasi botelon, kiu enhavas putrantan frukton (aparte vinberojn aû bananojn), apud malfermita fenestro en laboratorio dum kelkaj horoj. Poste enˆsovu la ˆstopilon. La drozofiloj reproduktas tre rapide kaj la nova generacio plenkreskas en 12 tagoj kaj ˆciu ino povas demeti 200 ovojn. Tial dum kelkaj monatoj oni povas studi ilin tra multaj generacioj.
Drozofiloj kutime havas ruˆgajn okulojn sed Morgan trovis mutaciulon kun blankaj okuloj kaj poste bredis de ˆgi. ˆCiuj el la idoj havis ruˆgajn okulojn. Poste li interbredis ilin kaj trovis ke, de la venonta generacio estis 3470 kun ruˆgaj sed 782 kun blankaj okuloj. Tio korespondis proksimume laû la prognozoj faritaj per la teorio de Mendel. Mendel eksploris kun pizoj kaj studis kiel sulketoj (kompare kun glata þelo) trairas tra la generacioj. Lia teorio antaûvidas 3:1 proporcion.
Trajtoj estas senditaj al ido iom el la patro, iom el la patrino per kromosomoj.
Konsideru ke ambaû gepatroj donas po du pecoj da informo, se la blankokula patro (ˆcar la mutaciulo estis vira) provizas BB kaj la patrino (la normala) RR poste ˆciuj idoj enhavos RB (R de la patrino, B de la patro).
Patro : BB Patrino : RR Idoj : RB RB
Se unu instrukcio estas pli superrega- ˆci foje ruˆga- ˆciuj idoj estas ru^gokuloj.
Idoj (kun R superega) : Rb Rb t.e. ˆciuj kun ruˆgokuloj.
Por la proksima generacio patro RB sekskunigas kun patrino RB. Eblaj idoj estos RR kaj RB (per R de la patro) kaj BR and BB (per B de la patro).
Patro : Rb Patrino : Rb Eblaj idoj : RR Rb bR bb
La sola blanka ebleco estas bb (ˆcar R estas superrega) kaj do unu ido estas blankokula (bb) kaj tri (RR, Rb and bR) estas ru^gokulaj. ˆCi tiu estas la Mendela prognozo.
Morgan plie trovis, ke nur viraj muˆsoj povas heredi blankajn okulojn. La viraj sekskromosomoj fakte estas XY kaj la inaj XX. Do ido ˆciam enhavas X kromosomon el la patrino kaj aû X aû Y el la patro. XX produktos inan kaj XY viran infanon.
Patro : XY Patrino XX
Idoj : XX (ina) aû YX (vira)
Morgan proponis ke nur X-kromosomoj povas porti la informon pri okulkoloro.
