Por ina muˆso esti blankokula ˆgi devas ricevi unu blankan X el sia patrino kaj unu blankan X el sia patro.  t.e. ˆGi devas ricevi du pecojn da blanka informo.
Por vira muˆso esti blankokula ˆgi devas ricevi nur unu blankan X informpecon - ˆcar evidente la alia kromosomo estas jam Y. Do estas pli probable ke viraj blankokuloj  formiˆgos.
Sekve oni komprenas ke certaj genetikaj neperfectaˆjoj  povos aperi nur (aû almenaû verˆsajne) en viraj.  Do hemofilio nur aperos en viroj (ekzemple en la princoj el Reˆgina Viktoria kaj ˆsiaj filinoj) kaj ruˆga-verda kolorblindeco estas ˆcefe problemo por viroj.
La eksperimentoj de Morgan dum 1910 trovis aliajn mutaciojn en drozofilo, ekzemple tri tipoj da flugiloj kaj oliva korpo anstataû la kutima tankolora. Li trovis ke tiuj ankaû akordis kun la teorio de Mendel.
Por pligrandigi la nombron de mutacioj en drozofiloj por pli rapidi la sciencan esploradon Hermann Muller malˆsirmis ilin al diversaj kemiaˆjoj, altaj temperaturoj kaj iksoradioj. Li ˆsokiˆgis kiam li trovis ke iksoradioj pligrandigis mutaciojn de 15,000 procento. Tio estis la unua averto al homoj pri la danˆgero kaj eblaj venontaj problemoj pro radiado.
De post la eksperimentoj de Morgan pri drozofiloj, oni jam uzis kaj ankoraû uzas ilin en multaj eksplorado-fakoj - kancero, tuttera plivarmiˆgo, Alzheima mansano, drogsklaveco kaj eˆc senpezeco de kosmonaûtoj.
Kvankam drozofilo ludis grave en la progreso de la scio de homoj, troviˆgas unu aspekto, kiu certe ne plaˆcas al mi. Unu specio, la tiel nomata vinagromuˆso, allogiˆgas al fermentantaj vinberoj kaj, se eˆc unu falus en la barelon, ˆgi komencas la ˆsanˆgon de belega vino en vinagron!
EL NIA BULTENETO                                  Pa^go 9
 
Drozofilo                
(daurigita de Pa^go 8)
Derek Fielding
BANO                        

ˆSajne la vorto venis el la turka (Banjo) kaj la signifo estas aû (1)la ago sin bani aû lavi kaj (2) la flua^jo, en kiu oni sin banas.
La historio de la bano komenciˆgis en Egiptio kiam oni banis sin en la rivero Nilo. Poste en Hindio oni banis en la rivero Ganges. Ambaû estas religiaj aferoj. En la hebrea Biblio estis multaj rakontoj pri banoj. En Levidoj ˆcapitro 15 estas longa instruo al Moseo pri la uzado de banoj por kuracado.
La unua nacio, kiu enkondukis la banon en ˆciutagan vivon estis la greka. En ˆciu urbo estis publika bano. Poste la kutimon la grekoj establis en landoj, kiujn ili konkeris. La romianoj estis eˆc pli favoraj pri banoj. En ˆciuj landoj konkeritaj de ili, troviˆgis grandaj banejoj. En la urbo Romo estis grandegaj banejoj kaj en Britio oni povas ankoraû vidi la banejojn de la urbo Bath. Tiu urbo havigis sian nomon de la saksa nomo por bano - Baden.
Malmultaj laboristaj domoj en la pasintaj jarcentoj havis banˆcambrojn. En la domo kie mi naskiˆgis oni banis sin en bankuvo apud la kameno. Multaj homoj ne banis sin aû ˆcar ili ne havis akvon en la domo aû ˆcar ili ne havis la rimedon por hejti la akvon. Do en la jaro 1846 la registaro per Akto permesis al urboj starigi publikajn banejojn.
ˆCar la Islama religio ordonas la lavadon antaû preˆgado, multaj arabaj urboj havis publikajn banejojn. La turkaj imitis ilin sed tamen la turkaj banoj ne estas akvaj. La banado okazas pere de vaporo.
Ne ˆciuj banoj estas akvaj aû vaporaj! Multaj homoj sunbanas. Tamen tiu banado povus esti danˆgera pro la efiko de la suno sur la haûto.
 
Frank Curtis
Klaku por la Hejmpa^go
Reiri al la Indekso
Al la Supro
Klaku por reiri al la Menuo
MONATOJ

Iam oni konsideris, ke monato estas la tempo inter du sinsekvaj identaj fazoj de la Luno ekzemple inter du  plenaj lunoj. Tiu luna monato estas 29.53 tagoj.
Jaro el 12 lunaj monatoj daûras  354.35 tagojn t.e. 11 tagoj malpli ol suna jaro (t.e. La tempo por la tero ^cirkaûiranta la sunon unufoje.) Evidente baldaû la kalendaro ne akordas kun la sezonoj.

Oni povas trakti la aferon per diversaj metodoj.
(a). La Islama Kalendaro
Tiu havas 12 monatojn kun alterne 29 kaj 30 tagoj (por alproksimi^gi al la luna de 29½ tagoj.)
Do la fasta monato Ramadano (la 9a monato) i^gas iomete pli frue dum ^ciu jaro.  Tre gravas ke fremduloj komprenas tion ^car estas tre malfacile voja^gi dum Ramadano en islama lando ^car ^ciuj restoracioj kaj kafejoj estas fermataj antaû la vesperaj horoj kaj la lo^gantoj estas tre grumblemaj.
(b). La Hebrea Kalendaro
Denove12 monatoj alterne inter 29 kaj 30 tagoj. Por korekti la malakordon oni bezonas krom  monaton ve-Adar, kiun oni aldonas sepfoje dum ^ciu ciklo da  19 jaroj.
(c). La Juliana Kalendaro.
Finfine Juliuso Cezaro provis korekti la aferon. Rezulte 46AK havis 445 tagojn kaj ^ciu jaro poste havis 365 kutime kaj 366 dum ^ciu kvara jaro.
Tiu sistemo estas bona sed ne perfekta. En 1582 la malakordo estis tiel granda ke Papo  Gregorio la 13a provis plibonigi la sistemon. Unue li devis forvi^si 11 tagojn el 1582 kaj ankaû ^san^gi la kalendaron por ke je la fino de jarcento oni nur havas superjaron (t.e. Jaro kun 366 tagoj) se oni povas dividi la daton de 4 (kiel kutime por superjaro) sed ankaû de 400.)

La Nomoj de la Monatoj

La plimulto el eûropaj lingvoj (ankaû Esperanto) nomas la monatojn post la romiana sistemo.
Unue la romiana jaro komenci^gis en Marto kaj do tiam Septembro estis la 7a monato, oktobro (la oka), novembro (la naûa) kaj decembro (la deka).
Tamen dum 153AK la sistemo ^san^gis kaj la jaro komenci^gis en Januaro.
La deveno de la nomoj estas :
Januaro :                Post Janus, romiana dukapa dio. La dio de komencoj kaj pordoj. Unu kapo turnas al la pastinteco, la alia al la estonteco.
Februaro:                Post Februa, Festo de Purigado.
Marto :                Post Marso, la Romiana dio de Militoj
Aprilo:                Eble devenas el la latina vorto aperire (malfermi)- ^car bur^gonoj ekmalfermi^gas dum ^ci tiu monato.
Majo:                post Maia, Romiana diino
Junio:                post Juno, Romiana diino
Julio:                nomita quintilis (kvina) ^gis 44AK. Tiam nomita post Juliuso Cezaro
Aýgusto:                nomita sextilis (sesa) ^gis 8AK. Tiam nomita post Aûgustus Cezaro
Septembro:        la 7a monato
Oktobro:                la 8a monato
Novembro:        la 9a monato
Decembro:        la 10a monato
                                                                                                                                                       Derek Fielding
 
La venonta pa^go
Lastfoje ^san^gita : la 21an de januaro, 2007